Faiz Oranı Yükselişinde Tahvil Portföyü Nasıl Etkilenir?

Faiz kararları açıklandığında en çok soru sorulan varlık sınıfı tahvildir. "Faiz yükseldi, tahvil daha çok getiri getirir, o zaman iyi haber değil mi?" diye düşünmek çok yaygın. Oysa elinizde hâlihazırda duran tahvil için tam tersi geçerli. Aşağıda bu çelişkiyi adım adım çözüp, kendi başınıza uygulayabileceğiniz bir kontrol listesi çıkaracağız.

Faiz artınca tahvilin fiyatı neden düşer?

Tahvil, sabit bir nakit akışı sözüdür: belirli tarihlerde kupon, vadede anapara. Bu söz değişmez. Değişen şey, piyasanın aynı nakit akışı için talep ettiği getiridir. Piyasa faizi yükseldiğinde yeni ihraç edilen tahviller daha yüksek kupon sunar; sizin elinizdeki eski, düşük kuponlu tahvilin çekici olabilmesi için tek yol vardır: fiyatının düşmesi. Yani faiz artışı tahvil risk denkleminin merkezinde fiyat riski (piyasa riski) durur, kredi riski değil.

Ne kadar düşer? Durasyon nedir?

Kabaca: fiyat değişimi ≈ −durasyon × faiz değişimi. Durasyon, tahvilin nakit akışlarının ağırlıklı ortalama vadesi olarak düşünülebilir ve yıl cinsinden ifade edilir. Durasyonu 4 olan bir tahvilde faizlerin 1 puan artması yaklaşık %4 fiyat kaybı demektir.

Bu tablo yaklaşık bir hesaptır; büyük faiz hareketlerinde konveksite etkisiyle gerçek kayıp bir miktar daha az olur. Ama karar vermek için yeterince iyi bir pusuladır.

Adım adım: portföyünüzü nasıl gözden geçirirsiniz?

1. Envanteri çıkarın. Sabit gelir tarafındaki her kalemi yazın: doğrudan tahvil/bono, borçlanma araçları fonu, para piyasası fonu, vadeli mevduat, özel sektör tahvili. Her birinin ağırlığını yüzde olarak not edin.
2. Her kalemin durasyonunu bulun. Doğrudan tahvilde vade ve kupon yapısından hesaplanır; fonlarda bilgilendirme dokümanı ya da aylık raporda "ortalama vade / durasyon" bilgisi yer alır. Bulamıyorsanız fonun son 12 aydaki dalgalanmasına bakın: faiz hareketlerine sert tepki veriyorsa durasyonu yüksektir.
3. Portföy durasyonunu ağırlıklı ortalamayla hesaplayın. %60'ı durasyon 1, %40'ı durasyon 6 olan bir sabit gelir bacağının durasyonu 3'tür. Bu tek sayı, faiz artışı karşısındaki kırılganlığınızın özetidir.
4. Kendi senaryonuzu yazın. "Faizler 3 puan artarsa sabit gelir bacağım yaklaşık %9 değer kaybeder, bu toplam portföyümün %4'ü eder." Bu cümleyi kurabiliyorsanız risk yönetiminin temelini kurmuş olursunuz.
5. Vade uyumunu kontrol edin. Paraya ihtiyaç duyacağınız tarih ile tahvilin vadesi örtüşüyorsa fiyat dalgalanması sizin için muhasebe gürültüsüdür; vadede anaparayı alırsınız. Ama parayı iki yıl sonra kullanacaksanız on yıllık tahvil tutmak gerçek bir risktir.
6. Durasyonu ihtiyacınıza göre ayarlayın. Faiz yükseliş beklentisi ağırlıklıysa kısa vadeli tahvil, değişken kuponlu kâğıt ve para piyasası araçlarının payını artırmak fiyat kaybını sınırlar. Enflasyona endeksli tahviller ise reel getiriyi korumaya yardımcı olur; ancak reel faiz yükselirse onların da fiyatı düşer.
7. Merdiven (ladder) kurun. Anaparayı 1, 2, 3, 4 ve 5 yıl vadelere eşit bölerseniz her yıl bir dilim vadesi gelir ve yeni, daha yüksek faizden yeniden yatırılır. Bu yapı, faizin yönünü tahmin etme zorunluluğunu büyük ölçüde ortadan kaldırır.
8. Rebalancing takvimine bağlayın. Faiz artışında tahvil düştü, hisse tarafı da düştüyse ağırlıklar bozulmuştur. Yılda iki kez ya da sapma eşiği aşıldığında hedef dağılıma dönmek, karar vermeyi duygudan arındırır.
9. Yeniden yatırım tarafını unutmayın. Düzenli alım yapıyorsanız faiz artışı sizin için nihayetinde iyi haberdir: aynı parayla daha yüksek getirili kâğıt alırsınız. Kayıp anlıktır, yüksek kupon kalıcıdır.

Sık yapılan hatalar

• "Tahvil güvenli varlık, dalgalanmaz" varsayımı. Uzun vadeli tahvil, faiz şoklarında hisse benzeri kayıplar üretebilir. Güvenli olan kredi tarafıdır, fiyat tarafı değil.
• Kayıp anında panikle satmak. Vadeye kadar tutulabilecek bir tahvilde fiyat düşüşü, satmadığınız sürece kalıcı kayba dönüşmez. Satış, kaybı sabitler ve yüksek kupondan da mahrum bırakır.
• Fon ile doğrudan tahvili aynı sanmak.
  © 2026 Portföy Sigortası