Getiri Analizi Metrikleri ve Büyükleme
Portföyünüz yıl sonunda "artıda" görünüyor olabilir; ama bu, iyi bir iş çıkardığınız anlamına gelmez. Aynı dönemde enflasyon ne yaptı? Mevduat faizi ne verdi? Bu getiriyi almak için ne kadar dalgalanmaya katlandınız? Yatırım getiri hesaplama, tek bir yüzdeyi bulmak değil; o yüzdeyi anlamlandıracak referansları da kurmaktır. Aşağıda, kendi tablonuzu kurup uygulayabileceğiniz bir sıra var.
Neden tek bir getiri rakamı yetmiyor?
Çünkü üç farklı soruya cevap vermiyor: Parayı ne zaman koydunuz? Enflasyon ne kadar aşındırdı? Yol boyunca ne kadar risk aldınız? Bu üç soruyu ayrı ayrı ölçmezseniz, şanslı bir yılı beceriyle karıştırırsınız. Metrikleri katman katman kurmak gerekir.
Adım adım hesaplama
-
Dönem getirisini bul
En basit hali: (Bitiş Değeri − Başlangıç Değeri) ÷ Başlangıç Değeri. 100.000 TL ile başlayıp 118.000 TL'ye ulaştıysanız nominal getiri %18'dir. Temettü, kupon ve kira gelirlerini de bitiş değerine dahil edin; aksi halde tahvil ve temettü hisselerini sistematik olarak eksik değerlendirirsiniz.
-
Ara para giriş-çıkışlarını düzelt
Aylık düzenli alım yapıyorsanız yukarıdaki formül bozulur; yıl içinde eklediğiniz para "getiri" gibi görünür. İki yol var:
- Zaman ağırlıklı getiri (TWR): Her para giriş-çıkışında dönemi böler, alt dönem getirilerini çarparsınız. Yatırım kararlarınızın kalitesini ölçer.
- Para ağırlıklı getiri (MWR/IRR): Nakit akışlarının zamanlamasını da hesaba katar. Cebinizin gerçekte ne kazandığını gösterir.
Aylık düzenli yatırım yapan biri için ikisini birlikte takip etmek en sağlıklısıdır: TWR seçimlerinizi, MWR disiplininizi test eder.
-
Büyükleme: çok dönemli getiriyi doğru birleştir
Yılları toplamayın, çarpın. Üç yıl sırasıyla %20, −%10 ve %15 getirdiyse toplam büyüme 1,20 × 0,90 × 1,15 = 1,242, yani %24,2'dir. Yıllık bileşik getiri (CAGR) bunun küpkökünden 1 çıkarılarak bulunur: yaklaşık %7,5. Aritmetik ortalama olan %8,33 ise gerçeği olduğundan iyi gösterir. Kural: getiri bileşiklenir, kayıplar daha ağır bileşiklenir. %50 kaybı telafi etmek için %100 kazanmanız gerekir.
Kısa dönemi yıllığa çevirirken de aynı mantık: 3 aylık %4 getiri, (1,04)⁴ − 1 ≈ %17 yıllık demektir. Ama üç aylık bir sonucu yıllıklandırıp "yıllık getirim bu" demek yanıltıcıdır; sadece karşılaştırma amaçlı kullanın.
-
Reel getiriye geç
Nominal getiri, enflasyondan arındırılmadan bir şey ifade etmez. Doğru formül çıkarma değil bölmedir:
Reel Getiri = (1 + Nominal) ÷ (1 + Enflasyon) − 1
Nominal %40, enflasyon %35 ise: 1,40 ÷ 1,35 − 1 ≈ %3,7. Kabaca çıkarınca bulacağınız %5 ile arada ciddi fark var ve enflasyon yükseldikçe bu fark büyür. Alım gücünüzü koruyup korumadığınızı yalnızca reel getiri söyler.
-
Riski sayıya dök
Aylık getirilerinizin standart sapmasını hesaplayın. Aylık sapmayı yıllığa çevirmek için 12'nin kareköküyle (≈3,46) çarpın. Yanına iki şey daha ekleyin: maksimum düşüş (zirveden dibe en büyük değer kaybı) ve toparlanma süresi. Çoğu insan standart sapmayı değil, maksimum düşüşü yaşarken paniğe kapılıp satar; bu yüzden risk yönetimi tarafında en pratik metrik odur.
-
Sharpe oranını hesapla
Sharpe = (Portföy Getirisi − Risksiz Getiri) ÷ Getirilerin Standart Sapması
Risksiz getiri olarak kısa vadeli devlet tahvili veya mevduat faizini alabilirsiniz. Örnek: portföy %45, risksiz oran %38, yıllık sapma %14 ise Sharpe ≈ 0,50. Anlamı: aldığınız her birim dalgalanma başına 0,5 birim ek getiri. Tek başına iyi ya da kötü değildir; kendi geçmiş Sharpe'ınızla ve basit bir referans portföyle karşılaştırıldığında anlam kazanır. Sadece aşağı yönlü sapmayı önemsiyorsanız Sortino oranına bakın.
-
Bir karşılaştırma ölçütü belirle
Varlık dağılımınıza benzeyen bir karışım kurun: örneğin %60 endeks + %40 tahvil. Portföyünüz bu karışımı geçemiyorsa, ek çaba ve işlem maliyeti kendini ödemiyor demektir. Ölçütü yıl başında sabitleyin; yıl sonunda kendinize uyanı seçmeyin.
Sık yapılan hatalar
- Sadece kazandıran pozisyonları hatırlamak. Kapanmış zararlı işlemler tabloya girmezse hesap baştan yanlıştır. © 2026 Portföy Sigortası