Hedging Araçları ve Koruma Stratejileri

portfoysigorta.icu

Portföyünüz yükselirken hedging akla gelmez. Sorun, düşüş başladıktan sonra korunma aramanın hem pahalı hem geç olması. Bu yüzden hedging araçlarını piyasa sakinken öğrenmek, sigorta poliçesini yangın çıkmadan almaya benzer.

Hedging tam olarak ne demek?

Hedging, mevcut bir pozisyonun değer kaybını telafi edecek ikinci bir pozisyon açmaktır. Elinizdeki hisse düşerse kazanan bir araç bulundurursunuz; ikisinin toplamı daha az dalgalanır. Amaç kâr etmek değil, zararı sınırlamaktır.

Peki bu, çeşitlendirmeden farklı mı? Evet. Çeşitlendirme riski farklı varlık sınıflarına dağıtır ama sistemik bir çöküşte hepsi birlikte düşebilir. Hedge yatırım koruması ise doğrudan aşağı yönlü senaryoya bahis yapar; korelasyon kırıldığında bile çalışır.

Hangi araçlar var?

Araç	Ne yapar	Maliyeti
Satım (put) opsiyonu	Belirli fiyattan satma hakkı verir; düşüşte değer kazanır	Peşin ödenen prim
Endeks vadeli işlem (short)	Endeks düşerse kazanır, tüm portföyü dengeler	Teminat + günlük uzlaşma riski
Nakit / kısa vadeli tahvil	Riskli varlık ağırlığını azaltır	Fırsat maliyeti
Ters yönlü fonlar	Endeksin tersine hareket eder	Yönetim gideri, uzun vadede sapma
Döviz / altın pozisyonu	Yerel para ve enflasyon riskini dengeler	Dalgalanma, spread

Hepsini kullanmam gerekir mi? Hayır. Küçük ve orta ölçekli bir portföy için genellikle nakit ağırlığı, döviz/altın dengesi ve gerektiğinde put opsiyonu yeterlidir. Vadeli işlem, teminat takibi gerektirdiği için ilk adım olarak uygun değildir.

Adım adım nasıl kurulur?

Neyi koruduğunuzu tanımlayın. "Portföyümü" cevabı yetersiz. Tek bir hisseyi mi, hisse bacağının tamamını mı, yoksa TL bazlı satın alma gücünü mü koruyorsunuz? Koruma aracı, korunacak varlıkla aynı riske bakmalı; yoksa maliyet ödersiniz ama koruma almazsınız.
Katlanabileceğiniz kaybı sayıya çevirin. "%20 düşüşte rahatsız olurum, %35'te satmaya başlarım" gibi bir eşik belirleyin. Risk yönetimi temellerinde konuştuğumuz kayıp toleransı burada doğrudan girdi olur. Hedge, bu eşiğin altına inmeyi engellemek için vardır.
Koruma oranına karar verin. Tam hedge (portföyün %100'ü) getiriyi de neredeyse sıfırlar. Pratikte hisse bacağının %25–50'sini korumak dengeli bir başlangıçtır. Kalan kısım yükselişten pay almaya devam eder.
Bütçe ayırın. Yıllık koruma maliyetini portföyün belirli bir yüzdesiyle sınırlayın. Bu bütçe aşılıyorsa çözüm daha çok opsiyon almak değil, hisse ağırlığını azaltmaktır. Nakit tutmak da bir hedge biçimidir ve prim ödemez.
Vade ve kullanım fiyatı seçin. Uzak vadeli ve düşük kullanım fiyatlı put opsiyonları birim maliyet açısından daha verimlidir; kısa vadeli, paraya yakın opsiyonlar hızlı erir. Vadeyi, korunmak istediğiniz belirsizlik penceresine göre seçin: bilanço dönemi, seçim takvimi, kredi ödemesi gibi.
Pozisyonu yazıya dökün. Hangi seviyede kapatacağınızı, hangi durumda yenileyeceğinizi baştan yazın. Hedge'in en yaygın hatası, koruma kâr edince "biraz daha bekleyeyim" diyerek onu spekülatif pozisyona dönüştürmektir.
Rebalancing takviminize ekleyin. Koruma, portföyün risk profilini değiştirdiği için alokasyon hesabına dahil edilmelidir. Periyodik dengeleme yaparken hedge bacağını da gözden geçirin.
Vergi ve komisyon etkisini hesaplayın. Türev işlemlerin maliyet yapısı hisse alım satımından farklıdır. Vergi etkin portföy yönetimi mantığıyla, koruma maliyetinin net getiriye etkisini yıl sonunda ölçün.

Basit bir örnek

Hisse bacağı 200.000 TL olan bir portföyde yatırımcı, endeks üzerine altı ay vadeli satım opsiyonuyla 60.000 TL'lik kısmı koruyor ve buna 3.000 TL prim ödüyor. Endeks %30 düşerse korunmayan 140.000 TL'de yaklaşık 42.000 TL kayıp oluşur; opsiyon bacağı bunun bir bölümünü telafi eder. Endeks yükselirse tek kayıp 3.000 TL primdir. Karar aslında şudur: küçük ve kesin bir maliyeti, büyük ve olası bir kayba tercih etmek.

Sık yapılan hatalar

Panikte hedge almak. Volatilite zirvedeyken opsiyon primleri de zirvededir. En pahalı sigortayı en kötü anda alırsınız.
Yanlış varlığı hedge etmek. Portföyünüz küçük ölçekli hisselerden oluşuyorsa büyük endeks opsiyonu tam koruma sağlamaz; baz farkı sizi şaşırtır.
Kaldıraçla korunmaya çalışmak. Vadeli işlemde teminat tamamlama çağrısı, koruma pozisyonunu tam ihtiyacınız olduğu anda kapattırabilir.
Ters yönlü fonları uzun süre tutmak. Günlük yeniden dengelenen ürünler haftalar içinde beklenen getiriden sapar; kısa vadeli araçlardır.
Hedge'i getiri kaynağı sanmak. Sürekli koruma taşıyan portföy, uzun vadede korunmayan portföyün gerisinde kalır. Koruma sürekli değil, koşullu olmalı.
Nakdi küçümsemek. Hisse ağırlığını %70'ten %55'e çekmek, çoğu bireysel yatırımcı için türev kurmaktan daha etkili ve ücretsizdir.

Bölümler